گرانی پشت گرانی در بازار لبنیات / قیمت شیر در یکسال ۱۳۷ درصد گران شد / نسل دچار کمبود کلسیم و ناسالم در راه است

امیرعباس آذرم‌وند:  دبیر انجمن صنایع لبنی از افزایش قیمت ۴ قلم پر مصرف لبنیات خبر داد. براساس این اطلاع، قیمت شیر نایلونی ۸۴ هزار تومان، بطری ۹۸ هزار تومان، پنیر ۴۰۰ گرمی ۲۰۳ هزار تومان و ماست دو کیلویی ۲۲۸ هزار و ۷۰۰ تومان شده است. این مهم در شرایطی رح می‌دهد که در هفته گذشته قیمت شیر خام هم ۲۹ درصد افزایش یافت. این در حالی است که شنیده‌ها از توافق لفظی صنایع لبنی و سازمان حمایت برای افزایش قیمت‌ها خبر می‌دهند.

 علی احسان ظفری، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی با اشاره به اینکه سرانه مصرف لبنیات در ایران یک‌چهارم میانگین جهانی است نیز اخیرا با اشاره به رشد شدید قیمت‌ها در بازار لبنیات گفته است: با این دست فرمان دولت، قیمت لبنیات با وضع درآمد مردم به زودی به جایی می‌رسد که خرید آن برای مردم دیگر توجیهی نخواهد داشت.

بررسی آمارهای رسمی نشان می‌دهند که پیش از این اقدامات هم تورم لبنیات، همسو با تورم خوراکی‌ها و تورم عمومی مصرف کنندگان به شدت رو به افزایش بوده است. تورم از ابتدای فروردین ۱۴۰۴ هر ماه نسبت به ماه پیش، افزایش می‌یافت. این امر تا جایی پیش رفت که در فروردین ۱۴۰۵ نرخ تورم نقطه به نقطه عمومی به بیش از ۷۳ درصد رسید و نرخ تورم سالانه هم بیش از ۵۳ درصد گزارش شد؛ ارقامی که بالاترین نرخ‌های تورمی گزارش شده از سوی مرکز آمار ایران محسوب می‌شود.

در میان بخش‌های مختلف، تورم خوراکی‌ها بیش از دیگر بخش‌ها افزایش یافته است. تورم خوراکی‌ها در حالی به بیش از ۱۱۵ درصد رسیده که در میان زیرگروه‌های خوراکی، تورم گروه‌های مهمی چون میوه، روغن و نان نیز سه رقمی شده است. مهم‌ترین عاملی که خوراکی‌ها را به پیشتاز تورم در کشور تبدیل کرد، سیاست ارزی دولت و حذف ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانیش بود. این امر موجب شد تا ارز واردات کالاهای اساسی به یکباره ۵ برابر شود و همین امر به تنهایی قیمت آن‌ها را دچار بیشترین جهش‌ها کرد. بررسی جزییات آمارهای رسمی نیز موید این نکته است که حتی در بخش قیمت مواد لبنی هم حذف ارز ترجیحی به شتاب دهنده تورم تبدیل شد.

تشدید جهش قیمت‌ها در زمستان

آخرین گزارش مرکز آمار تا پایان فروردین ۱۴۰۵ را در بر می‌گیرد، یعنی پیش از زمانی‌که افزایش قیمت‌های اخیر اعمال شود. با وجود این‌، باز هم شدت و میزان افزایش قیمت‌ها، حیرت انگیز است. در آمار مورد بررسی، ۶ قلم لبنیات شامل شیر، پنیر، ماست، دوغ، خامه و کره بررسی شدند و تحولات ماهانه قیمت آن‌ها گزارش شده است.

بنابراین گزارش قیمت هر لیتر شیر نسبت به ابتدای ۱۴۰۴ افزایش ۱۳۱.۷ درصدی داشته است. پنیر تورمی ۱۲۹.۸ درصدی داشت و ماست هم در مقایسه با مدت زمان مشابه در سال گذشته ۱۲۱.۲ درصد گران‌تر شد. دوغ ۱۰۳.۷ درصد و خامه ۷۶.۷ درصد گران‌تر شدند. در میان این اقلام کره که ۴۷.۹ درصد گران‌تر از ابتدای پارسال شده کمترین تورم را از آن خود کرده است.

با توجه به اقدام اخیر در زمینه افزایش قیمت‌ها، در ماه‌های آینده به نحوی محسوس بر شدت تورم این بخش اضافه خواهد شد. پیش از این اقدامات هم گزارش‌های مختلف نشان می‌داد که مصرف لبنیات و دیگر کالری‌های با کیفیت، به دلیل تضعیف چشمگیر قدرت خرید مردم و افزایش قیمت‌ها، به شکل محسوسی کاهش یافته بود و اکنون انتظار می‌رود کاهش مصرف خصوصا در اقشار فقیرتر تشدید شود.

جزییات بیشتر گزارش‌های رسمی ابعاد دیگری از شدت جهش‌های قیمتی یک ساله گذشته در بخش لبنیات را به تصویر می‌کشد. در اردیبهشت قیمت هر لیتر شیر ۴۵ هزار و ۶۵۲ تومان ولی این نرخ هر ماه افزایش یافت طوری که نرخ آن در پایان فروردین ماه امسال به ۱۰۱ هزار و ۵۲۷ تومان رسید. این امر در شرایطی رخ داد که بیشترین افزایش قیمت ۱۲ ماهه هم در بهمن به‌دست آمد؛‌ در شرایطی که تا پیش از حذف ارز ترجیحی ماهانه دو تا سه هزار تومان بر قیمت شیر افزوده می‌شد، در اولین ماه حذف ارز ترجیحی قیمت شیر از ۷۳ هزار تومان به بیش از ۸۵ هزار تومان افزایش یافت.

پنیر که در اردیبهشت پارسال ۸۲ هزار و ۵۴۱ تومان به ازای هر ۵۰۰ گرم قیمت داشت در پایان فروردین امسال به ۱۸۵ هزار و ۶۱۰ تومان رسید. تحولات قیمتی پنیر هم پس از حذف ارز ترجیحی شدت گرفت به نحوی که قیمت آن در دی ماه ۲۰ هزار تومان افزایش یافت و از ۱۱۵ هزار تومان به ۱۳۵ هزار تومان رسید. البته در اسفندماه هم نسبت به بهمن ماه ماه قیمت هر نیم کیلو پنیر ۲۱ هزار تومان گران‌تر شد.

ماست در حالی در ماه نخست امسال با نرخ ۱۳۳ هزار و ۷۵۱ تومان در بازار فروخته شد که در اردیبهشت ماه پارسال با قیمت ۶۲ هزار و ۶۱۹ تومان خرید و فروش می‌شد. هر چه از سال ۱۴۰۴ گذشت شدت افزایش قیمت ماست هم بیشتر شد و به نحوی که در بهمن نسبت به دی ماه ۱۳ هزار تومان گران‌تر شد و در اسفند نسبت به بهمن ماه افزایش قیمت ۱۲ هزار و ۵۰۰ تومانی را تجربه کرد.

در طول یک‌سالی که گذشت هر ۱۰۰ گرم کره از ۶۰ هزار و ۷۲۰ تومان به ۸۸ هزار و ۱۸۹ تومان رسید. در این مورد کره نسبت به دیگر گروه‌ها کمترین جهش‌های قیمتی را تجربه کرد. گفته می‌شود قیمت کره با کمی تاخیر از افزایش دیگر اقلام لبنی، خصوصا شیر خام تاثیر خواهد گرفت و فعالان بازار انتظار دارند خیلی زود اثر آن در قیمت کره هم عیان شود.

هر چه هست کارشناسان و حتی اعضای صنف لینیات نسبت به کاهش مصرف لبنیات هشدار داده و معتقدند کمبود کلسیم در نسل آینده می‌تواند هزینه‌های درمان را افزایشی جدی بدهد. احمد اسماعیل‌زاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت می‌گوید: «توصیه استاندارد این است که افراد در گروه‌های سنی مختلف روزانه دو تا سه واحد لبنیات مصرف کنند. اما آنچه حتی پیش از این افزایش قیمت‌ها در کشور وجود داشت، پایین بودن میزان مصرف لبنیات بود. به‌طور متوسط هر فرد روزانه حدود یک واحد یا حتی کمتر از یک واحد لبنیات مصرف می‌کرد، یعنی کمتر از ۵۰ درصد نیاز جامعه به لبنیات تأمین می‌شد. این موضوع همواره یکی از دغدغه‌های اصلی ما بوده است.»

برآوردها حکایت از آن دارد که سرانه مصرف لبنیات در ایران۵۰ کیلوگرم است این در حالی است که این رقم در جهان به ۲۵۰ کیلوگرم می‌رسد. بنا بر اعلام حسین چمنی، کارشناس صنایع لبنی سرانه مصرف لبنیات در سال ۱۳۹۹ برابر با ۷۰ تا ۸۰ کیلوگرم بود. 

در برنامه ششم توسعه پیش بینی شده که سرانه مصرف به ۱۵۶ کیلوگرم برسد که تاکنون این‌ امرمحقق نشده است و حالا میزان مصرف به یک سوم پیش‌بینی در برنامه ششم توسعه رسیده است. 

۲۲۳۲۲۹