بورس ایران چگونه متولد شد/ این مرد بلژیکی اولین مطالعات برای راه‌اندازی بورس در ایران را انجام داد

به گزارش آژانس خبری صبح اهر به نقل از خبرگزاری خبرآنلاینُ  اقتصاد ایران در این سال‌ها در مسیر ساختارمند شدن حرکت می‌کرد. ضرورت نهادسازی در حوزه‌ی تامین مالی برای فعالان اقتصادی و سیاستگذاران آشکار شده بود از این رو نخستین بانک‌های ایران یعنی بانک سپه و ملی و نختسنی شرکت بیمه‌ی ایران یعنی شرکت سهامی بیمه ایران در این سال‌ها متولد شدند. شاید از این باب بود که جای خالی بازار سرمایه احساس می‌شد. بررسی اسناد نشان می‌دهد اولین اظهار نظر مکتوب رسمی در خصوص نیاز به وجود بورس در تاریخ سی ام فروردین ۱۳۱۲ در مذاکران مجلس شورای ملی ثبت شده است. زین‎العابدین رهنما در اعتراض به برنامه‌ی دولت وقت در خصوص افزایش تعداد کارخانجات تاکید دارد که «آقایان مسبوقند که تشکیل شرکت قدم اولش تشکیل بورس است. یک مملکتی که بورس درش نباشد شرکت خیلی کم آن‌جا نمو می‌کند.»

باید توجه داشت در سال ۱۳۱۱ قانون تجارت و در سال ۱۳۱۴ قانون مدنی در ایران به تصویب رسیده بود. این دو قانون سبب نظام بخشی به روابط بین افراد در قراردادها و همچنین وضع مقررات شرکت‌داری شده بود. از سوی دیگر بانک ملی نیز بستری برای انجام اقدامات حرفه‌ای ایجاد کرد. در کتاب تاریخ بازار سرمایه نوشته علی سعیدی و شهلا کشاورزنژاد تاکید شده سال ۱۳۱۵ به درخواست دولت وقت، یک کارشناس بلژیکی به نام «وان لوترفیلد» مامور شد تا درباره‌ی تشکیل بورس در ایران مطالعاتی داشته باشد. مطالعات وی به کمک یک کارشناس هلندی صورت گرفت و پس از دو سال طرحی با جزییات کامل برای تاسیس بورس در ایران تدوین شد. این اولین اساسنامه بورس با کمک کارشناسان بانک ملی ایران تنظیم شد. هنوز گام‌های اولیه برای تشکیل بورس در ایران در حال طی شدن بود که اصفهان‌ها دست به کار شدند و به دلیل وجود چند شرکت نساجی در شهرشان، برای اهالی فرصت سهامداری ایجاد کردند اما داستان آن گونه که انتظار می‌رفت تمام نشد. نهم شهریور سال ۱۳۱۸ همه‌ی پیش‌بینی‌ها نقش بر آب شد. جنگ جهانی دوم آغاز شد و طرح‌ها نیمه‌کاره رها شد. حتی تاسیس بورس.

در سال ۱۳۳۳، هجده سال پس از شکل‌گیری ایده‌ی اولیه تاسیس بورس در ایران، اتاق بازرگانی عهده‌دار ماموریت تاسیس بورس شد. این طرح البته به دست فراموشی سپرده شد و سال ۱۳۳۷، رییس اداره‌ی صادرات وزارت بازرگانی بار دیگر از تاسیس بورس در ایران سخن گفت و تشکیل و نظارت بر ان را امری مرتبط با دولت دانست.

 مشروح این گزارش را این‌جا بخوانید. 

۲۲۳۲۲۳